Nauczanie techniki w początkowym etapie szkolenia według Romana Kulgawczuka

volleyball kidW piłce siatkowej występuje stosunkowo mało ruchów naturalnych w porównaniu do innych sportów zespołowych. Przepisy pozwalają jedynie na odbicia i uderzenia piłki podczas gry. Przez co początkujący nie mają ani czasu, ani możliwości przetrzymania piłki, czy też zastanowienia się gdzie ją dalej zagrać. Wszystko odbywa się pod ścisłą kontrolą arbitra, oceniającego każdy kontakt z piłką, pod kątem zgodności z przepisami. Poważną trudnością jest również przestawianie się w sytuacjach meczowych, z jednych zadań ruchowych na inne. Mając na uwadze tak dużą skalę trudności, musimy zdać sobie sprawę, że w tej dyscyplinie sportu należy kłaść nacisk na wstępny etap szkolenia.

Niestety często trenerzy traktują ten etap marginesowo, bądź nauka podstawowych elementów techniki przebiega według wzorów stosowanych od wielu lat. Tak zwana stara szkoła kieruje się surowym, niedostosowanym do dzieci stylem rozkazującym. Prowadzący zajęcia koncentruje się wówczas przede wszystkim na nauczaniu techniki w całkowitej izolacji od sytuacji meczowych. Wychodzi się przy tym z założenia, że jedynym i najlepszym sposobem doskonalenia umiejętności technicznych jest ciągłe powtarzanie ćwiczeń, które z reguły nie mają żadnego związku z grą. Tak zwana sztuka dla sztuki nie ma jednak racji bytu. W szeroko dostępnej literaturze przedmiotu, od dłuższego czasu zaleca się wplatanie kontekstu gry właściwej w ćwiczeniach, ponieważ dopiero wówczas stają się one użyteczne, a także dają więcej korzyści (praktycznych) oraz zwykłego zadowolenia ćwiczącym.

Występująca w psychologii teoria elementów wspólnych ma założenia idealnie odpowiadające specyfice piłki siatkowej. Według tej teorii uczenie się nowych rzeczy jest tym łatwiejsze, im lepiej zostały opanowane elementy wcześniej poznanego materiału, stanowiące dla nowego „warunki wstępne” oraz na ile uczeń widzi podobieństwo między elementami, które mają być przedmiotem transferu. Należy przy tym podkreślić, iż transfer (przenoszenie wprawy) pomiędzy dwoma oddzielnymi zadaniami ruchowymi, wzrasta wraz z nasileniem się podobieństwa między nimi.

Zgodnie z wytycznymi tej teorii przygotowanie dzieci do rozpoczęcia nauki podstawowych elementów gry należy przypisać nie grom i zabawom przygotowawczym (jak zaleca większość literatury), lecz ćwiczeniom ukierunkowanym. Są to ćwiczenia, które mają strukturę ruchu podobną do konkretnego elementu technicznego, bądź jego istotnych części, jednak są łatwiejsze do wykonania. Zawarte są one w tak zwanych punktach kluczowych, wyznaczonych osobno dla każdego elementu technicznego. Ze względu na podobieństwo ćwiczący zapoznają się z wyprzedzeniem z ogólną strukturą ruchu danego elementu technicznego, co skutkuje szybszym uczeniem się. W toku dalszego szkolenia mogą one spełniać funkcję korekcyjną przy usuwaniu zauważonych błędów.

W przypadku ćwiczeń przygotowujących do nauczania odbicia sposobem oburącz górnym ciężko sobie wyobrazić coś bardziej sensownych jak chwyty i podania piłki sprzed piersi. Co prawda jest to element przyjęty z koszykówki, lecz można go w prosty sposób przystosować do potrzeb piłki siatkowej. Początkowo trenujący wykonują ćwiczenia piłkami do siatkówki, następnie do tego celu warto wykorzystać nieco cięższe piłki (np. do koszykówki) celem wzmocnienia tych grupy mięśniowych, które będą brały udział w odbiciu oburącz górnym.

Bardzo ważną częścią treningu młodzieży jest racjonalne wykorzystanie gier uproszczonych w celu doskonalenia umiejętności w praktycznym działaniu od samego początku szkolenia. Stymulacja walką sportową skłoni grających do przyswajania podstawowych reguł myślenia taktycznego. Istotną zaletą gier uproszczonych jest możliwość ich zastosowania niemal od początku szkolenia młodych adeptów sztuki siatkarskiej. Łatwość zmian reguł oraz warunków rozgrywania spotkań pozwalają na właściwe dostosowanie każdej gry do aktualnych umiejętności konkretnej grupy. Dzięki organizacji ćwiczeń wzorowanej na właściwych przepisach piłki siatkowej, bez wątpienia wpłynie pozytywnie na uatrakcyjnienie treningu. Jednocześnie jednych zachęci, by w przyszłości spróbować swoich sił w tym sporcie, natomiast pozostałych może zainteresować do spędzania w ten sposób czasu wolnego.

Karygodnym błędem jest tak zwana samowolka, czyli „rzucenie piłki dzieciom i niech sobie pograją”. Gry bez liczenia punktów, bez choćby niewielkiej rywalizacji, mają znikomą wartość szkoleniową, są po prostu tylko mało znaczącą zabawą.

Często nauczyciele nie przywiązują należytej wagi do równoległego nacisku, by wraz z nauczaniem techniki kształtować umiejętność podejmowania racjonalnych decyzji w dostosowaniu do sytuacji wynikających z gry, czyli w skrócie podstawowe założenia taktyki. Werbalne przypominanie nawet prostych wskazówek z tego zakresu (jak pokazuje praktyka) jest mało skuteczne. Stymulacja sportową rywalizacją skłania dzieci, do przyswojenia podstawowych reguł myślenia taktycznego szukając słabych stron po stronie przeciwnika. Dzięki temu trenujący z czasem nauczą się podejmować racjonalne decyzje w sytuacjach stresowych i ponoszenia odpowiedzialności za końcowy rezultat meczu. W ten sposób nauczą się odporności psychicznej i nabiorą doświadczenia meczowego.

Wyodrębniono także po 3-4 części składowe każdego z sześciu podstawowych elementów techniki. Stanowią one fundament na każdym poziomie siatkarskiego szkolenia. Stopień trudności tych zadań jest ściśle dostosowany do poziomu początkujących. Dobra znajomość tych części składowych ułatwi nauczycielowi dobór odpowiednich dla danego tematu zajęć zestawów ćwiczeń ukierunkowanych i właściwą kontrolę ich wykonania. Dzięki czemu uzyskujemy przyśpieszenie procesu nauczania elementów techniki oraz skutecznie zapobiegamy powstawaniu błędów i zbędnych przyruchów. Ponadto istnieje swego rodzaju współzależność. Szybsze opanowanie przez dzieci zadań ruchowych zawartych w punktach kluczowych wyraźnie przyspiesza postępy w szkoleniu.

Punkty kluczowe w odbiciu piłki sposobem oburącz górnym:

Opanowanie przyjmowania stabilnej postawy gotowości, tuż przed kontaktem z piłką, w pozycji wykroczno – rozkrocznej, kontakt z piłką następuje po zatrzymaniu się, a nie w ruchu.

Opanowanie prawidłowego układu ramion, dłoni i palców, dostosowanego do kształtu piłki.

Opanowanie ruchu wypchnięcia rąk w kierunku w górę i w przód, ze wsparciem pracy nóg.

Punkty kluczowe w odbiciu piłki sposobem oburącz dolnym:

Opanowanie przyjmowania postawy gotowości tuż przed kontaktem z piłką, w pozycji rozkrocznej, prostopadle do kierunku nadlatującej piłki z ramionami wyprostowanymi w stawach łokciowych i swobodnie opuszczonymi na wysokość kolan.

Opanowanie ruchu ramion wyprostowanych w stawach łokciowych i złączonych dłoniach, ze wsparciem pracy nóg w kierunku w górę i w przód.

Opanowanie kontroli nad pracą całych rąk (tak zwane dozowanie ruchu).

Punkty kluczowe w zagrywce sposobem tenisowym:

Opanowanie regularnie wykonywanego podrzutu piłki na wprost ręki uderzającej, której łokieć w zamachu znajduje się powyżej linii barku.

Zachowanie stabilnej postawy w momencie podrzutu piłki, w wykroku nogą przeciwną do uderzającej ręki.

Opanowanie uderzenia piłki swobodną dłonią, na wysokości zasięgu ręki uderzającej.

Punkty kluczowe w ataku:

Opanowanie skoordynowanego, dynamicznego wyskoku z dwóch nóg, z rozbiegu pod różnymi kątami względem siatki.

Stabilne opanowanie ułożenia ręki zamachowej w wyskoku wraz z odchyleniem do tyłu i skrętem tułowia, w której swobodna dłoń znajduje się zza głowy, a łokieć powyżej linii barków.

Opanowanie uderzenia zbijanej piłki w najwyższym punkcie przed sobą, środkiem swobodnej dłoni (ani nie sztywnej, ani nie luźnej).

Punkty kluczowe w bloku:

Opanowanie prawidłowego poruszania się wzdłuż siatki, krokiem dostawnym i skrzyżnym, zakończonego wyskokiem z dwóch nóg, z ograniczonym wsparciem pracy ramion.

Opanowanie tempa wyskoku z ramionami wyprostowanymi w stawach łokciowych, tworzących powierzchnię odpowiadającą rozmiarom piłki, w relacji do momentu wyskoku atakującego przeciwnika.

Punkty kluczowe w obronie:

Opanowanie pozycji gotowości, prostopadle do spodziewanego kierunku zbijanej piłki, o moment wcześniej, zanim gracz atakujący znajdzie się w wyskoku, z ręką uderzającą w zamachu.

Opanowanie różnorodnych sposobów przyjęcia piłki oburącz dołem i jednorącz, w padach, rzutach i pozycjach o zachwianej równowadze.

Bibliografia

Roman Kulgawczuk, Mini – piłka siatkowa, Agencja Promo – Lider, Warszawa 1994.

Roman Kulgawczuk, Nauczanie i uczenie się gry w siatkówkę. Przykładowy zestaw zajęć na cały semestr. ZUPiW Plewnia Jacek i Plewnia Maria s.c. Szczecin 2012.

Roman Kulgawczuk, Nauczanie techniki gry efektywnej,  źródło:
http://www.akademiasiatkowki.com.pl/b/nauczanie-techniki-gry-efektywnej/0

Roman Kulgawczuk, Nowoczesne podejście do nauczania i uczenia się elementów techniki gry w piłkę siatkową,  źródło: www.lider.szs.pl/biblioteka/download.php?plik_id=1866&f=artykul_1866.doc

Roman Kulgawczuk, Podania i chwyty w systematyce nauczania odbicia sposobem górnym oburącz, Lider, Warszawa 1993.

Roman Kulgawczuk, Siatkówka na zajęciach szkolnych. Duży wybór gier uproszczonych. Lider, 2011.

Roman Kulgawczuk, Siatkówka – sport dla wszystkich, Lider, 2010.

Roman Kulgawczuk, Teoretyczne i empiryczne przesłanki uczenia się i nauczania techniki sportowej na przykładzie piłki siatkowej. Szczecin 1995.

The following two tabs change content below.
28-letni politolog, trener siatkówki, maniak piłki nożnej oraz historii (w szczególności Polski i Hiszpanii).

Ostatnie wpisy Patryk Gęsicki (zobacz wszystkie)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>